HISTORIA GMINY ŁUKTA

Łukta leży nad rzeką o tej samej nazwie przy szosie Olsztyn - Morąg. Herbem Łukty jest 5 pałek wodnych wychodzących z wody i jest on mocno związany z jej historią i położeniem. Nazwa miejscowości i gminy pochodzi od staropruskiego słowa "Lucte" oznaczającego sitowie. Początkowo w herbie znajdowała się ta właśnie roślina. W 1939 r. została zastąpiona pałkami wodnymi, które symbolizują 5 dróg wiodących do Łukty. Łukta powstała w 1340 roku, zasadźcą był Prus Jone. W 1352 roku miejscowość Łukta otrzymała przywilej lokacyjny. W 1414 r. wieś została zniszczona przez wojska polskie, w wyniku czego spłonęły 4 karczmy, młyn i 12 gospodarstw. W 1448 r. Łukta liczyła 20 włók, a majątek - 6; mieszkało wtedy 10 chłopów, 12 zagrodników, 23 pszczelarzy, piekarz i rzeźnik, był też tartak. W czasie wojny trzynastoletniej wieś uległa spustoszeniu. W 1454 r. stacjonowali w Łukcie zaciężni czescy w służbie krzyżackiej. Sto lat później były dwie karczmy, młyn, a oprócz chłopów pracowali kowal i garncarz. Pod koniec XVI wieku działały już 4 karczmy, szkoła, cegielnia. W 1630 r. spłonęły tartak i młyn. Od 1706 r. w Łukcie odbywały się stałe targi końskie. W latach 1709 - 1710 na dżumę zmarła znaczna część mieszkańców. W 1714 r. uprawiano 17 włók, a 18 leżało odłogiem, były też młyn i tartak. W 1783 r. Łukta stanowiła wieś królewską liczącą 33 domy. W latach 1806 - 1807 Łukta została spustoszona przez kwaterujące tam wojsko francuskie. W 1820 r. mieszkało 212 osób, w 1939 - 780. W XIV wieku został zbudowany przez Krzyżaków kościół, przy budowie którego pomocy finansowej udzielił Wielki Mistrz Ulrich von Jungingen. Po 1525 r. przeszedł on w posiadanie ewangelików. W 1807 r. kościół został zniszczony przez wojska francuskie, potem był odbudowywany i restaurowany w latach 1878 - 1879 (po 1945 r. przejęty przez katolików). Po 1945 r. Łukta została wsią gminną, liczącą w 1978 r. 733 mieszkańców.